25560407-171819.jpg

วันนี้ระหว่างนั่งเล่นๆ…ผมได้มีโอกาสอ่านบทความเกี่ยวกับปัญหาการได้รับการรักษาพยายามของผู้คนในสลัมคลองเตย

เนื้อความย่อสั้นได้ว่า พวกเขาได้รับการรักษาที่ไม่เหมาะสม ทั้งวินิจฉัยโรคผิดพลาด ทั้งรักษาแบบขอไปที ไม่เห็นเงินไม่รักษา โดยเฉพาะถ้ายื่นบัตร30บาทมานี่อย่างหวังว่าจะมีใครสนใจ มีสภาพไม่ต่างอะไรจากอากาศธาตุ

บทความยังพยายามสะท้อนอีกว่าคนในสลัมต้องอยู่กันในพื้นที่แคบๆ ครอบครัวหนึ่งต้องอยู่กันในห้องแคบๆห้องเดียว7-9คนเป็นเรื่องปกติ แถมห้องนั้นยังอเนกประสงค์มาก ใช้ได้ทั้ง ทำกับข้าว ซักผ้า ล้างจาน กินมื้อค่ำ รวมไปถึงอ่านหนังสือและการนอน

มองในมุมหนึ่งก็น่าสงสาร…

แต่มองอีกด้าน ในบทความเดียวกันได้ชี้ให้เห็นว่า มีเจ้าหน้าที่ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพทั่วหน้าที่รับผิดชอบโครงการสามสิบบาทในพื้นที่คลองเตย เจ้าหน้าที่ทราบปัญหานี้ดี และพยายามเข้าไปช่วยเหลือ แต่ทุกครั้งที่เจ้าหน้าที่ขอความร่วมมือจากผู้ป่วยที่ได้รับความเดือดร้อน ขอสัมภาษณ์บ้าง ขอเอกสารหลักฐานบ้าง ขอตรวจสอบข้อเท็จจริงบ้าง…เชื่อไหม ไม่มีใครให้ความร่วมมือเลย

มีแต่คนปฏิเสธไม่ให้ความร่วมมือเหมือนกลัวอะไรซักอย่าง

ทั้งที่จริงๆแล้ว ถ้าได้หลักฐานที่ชัดเจน ทางสำนักงานฯสามารถเอาผิดโรงพยาบาลนี้ได้ถึงขั้นถอนออกจากโรงพยาบาลที่ได้รับสนับสนุนจากโครงการ แล้วยังส่งเรื่องไปยังกระทรวงสาธารณสุขเพื่อถอนใบอนุญาตได้เลยทีเดียว

ถึงแม้เป็นเช่นนี้ ชุมชนสลัมคลองเตยก็ยังขยายใหญ่บวมเต่งไปเรื่อยๆไม่มีหยุด มีคนอพยพเข้ามาเป็นสมาชิกใหม่อยู่ตลอดเวลา

ผมเลยมานั่งคิดว่า…เอ๋…หรือว่าปัญหาจริงๆมันเกิดมาจากผู้คนในชุมชนแออัดเอง

จากความเข้าใจของผม ชุมชนแออัดก่อร่างสร้างตัวมาจากคนพลัดถิ่นที่ไม่มีกำลังทรัพย์พอเช่าที่อยู่อาศัยเป็นกิจลักษณะได้ หรือมีปัญหาด้านเอกสารระบุตัวตน จึงมารวมตัวกัน เนื่องจากการเป็นบุคคลพลัดถิ่น หรือไม่เข้าระบบให้ชัดเจน ทำให้ไม่มีสิทธิ์จะไปขอความช่วยเหลืออะไรมากมายจากหน่วยงานในท้องถิ่น เพราะไม่ได้เข้าระบบสัมมโนครัวอย่างชัดเจน

การที่คนเหล่านี้รวมถึงที่อยู่อาศัยของพวกเขาไม่อยู่ในระบบมีข้อดีหลายประการ ประการแรกคือไม่ต้องเข้าระบบการขออนุญาตก่อสร้างบ้านเรือน ทำให้สามารถก่อสร้างหรือจัดการเรืื่องที่อยู่ได้ตามอำเภอใจ สองคือไม่ต้องเสียภาษีท้องที่ และค่าใช้จ่ายในการมีบ้านทั้งหลายที่คนปกติต้องจ่าย ประการต่อมาคือความสามารถในการเข้าถึงสิ่งที่คนทั่วไปไม่อาจเข้าถึง เช่นเงินกู้นอกระบบ ซึ่งเป็นแหล่งเงินกู้ที่พึ่งของผู้ประกอบอาชีพอิสระที่ไม่สามารถสร้างstatementเพื่อไปขอกู้แบงค์ได้ รวมถึงการเข้าถึงแหล่งงานที่คนทั่วไปเข้าถึงไม่ได้ แบบว่าไม่ต้องสมัครงาน มีมาให้ทำก็ทำได้เลย อยากทำวันไหนก็ทำ วันไหนเบื่ออยากหยุดก็หยุด ไว้ไม่มีค่าเหล้าค่อยกลับไปหาใหม่ หรืองานผิดกฎหมายแต่ได้เงินดี เช่น ค้ายา ส่งยา วิ่งบอล วิ่งหวย ขายตัว แม่เล้า

สรุปง่ายๆคือเน้นถูกและเอาง่ายเข้าว่า…

แต่ในความถูกและง่ายจากการอยู่นอกระบบนี้เอง ทำให้เกิดปัญหาตามมามากมาย

ประการสำคัญคือหน่วยงานต่างๆไม่สามารถจัดทรัพยากรเข้าไปให้ชุมชนคลองเตยได้ เพราะในเมื่อไม่อยู่สัมมโนครัว ไม่อยู่ในระบบทะเบียนราษฎร์ แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่ามีคนอยู่กี่คนแบบเป๊ะๆ แต่ละคนเป็นใครยังไงบ้างก็ไม่รู้ แล้วจะสามารถแจกจ่ายความช่วยเหลือให้ถูกปริมาณและทั่วถึงได้ยังไง??

เมื่อไม่สามารถกะอะไรได้ถูก ไม่มีหลักแหล่งแน่นอน ไม่มีอะไรค้ำประกัน จับต้นชนปลายได้ยาก ก็ไม่มีใครกล้าจะทำอะไรในดินแดนสนทยาแห่งนี้ แม้แต่จะปล่อยเงินกู้ก็กลัวโดนชักดาบ ตามไม่เจอ

ด้วยสาเหตุเหล่านี้เอง เลยมีความพยายามล้างสลัมในสมัยผู้ว่าฯสมัคร สุนทรเวช ที่มีดำริให้สร้างแฟตรูปฝักข้าวโพดแทนที่ชุมชนแออัด เพื่อเปลี่ยนชุมชนแออัดจากพื้นที่ๆที่ไม่สามารถบริหารจัดการได้ ให้มาเข้าระบบเสีย จะได้มีหลักแหล่ง ซึ่งมาจะนำมาซึ่งสิทธิ์ต่างๆตามมา ทั้งความสามารถในการรับสวัสดิการต่างๆของรัฐ ความสามารถในการกู้เงิน ความสามารถในการมีอาชีพเป็นหลักแหล่งถาวร

แต่โครงการได้รับการต่อต้านอย่างหนักหน่วงจากคนสลัม เพราะไม่อยากมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม ยังติดใจความถูกและความง่าย จนกลัวความเปลี่ยนแปลง

ความมักง่ายและความกลัวทำให้วงจรขาลงของชีวิตชุมชนแออัดยังคงอยู่ต่อไป เพื่อรอวันให้มีผู้กล้าคนต่อไปมาไขก๊อกปัญหาเรื้อรังนี้ในสักวันหนึ่ง

จริงๆก็เหมาไม่ได้หรอกว่าคนทุกคนในสลัม เป็นคนไม่ดีเป็นคนมักง่าย ผมเชื่อว่ามีชาวสลัมหลายคนไม่ได้เห็นว่าความถูกและง่ายที่ตัวเองได้รับอยู่เป็นเรื่องดี เพราะมันต้องแลกมาด้วยการไร้หลักประกันและอะไรอีกหลายอย่าง…และพวกเขาอยากมีชีวิตที่ดีขึ้นเหมือนเราๆท่านๆทุกคน

เพียงได้พวกเขายังหาทางหลุดออกจากวงจรความตกต่ำของชีวิตในชุมชนเแออัดได้…ก็เท่านั้นเอง

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: